The Robot Report opublikował 3 października 2026 r. analizę strategii własności intelektualnej w physical AI. Dominic Davies, współzałożyciel i CEO Lightbringer oraz brytyjski i europejski rzecznik patentowy, przekonuje, że o przewadze producenta robotów może decydować ochrona technologii sterującej zachowaniem maszyny, a nie konstrukcji jako całości. Ma to znaczenie, ponieważ takie rozwiązania łączą sprzęt, oprogramowanie, modele AI i metody kalibracji.
Zachowanie robota może stanowić rdzeń patentu
Wynalazkiem o największej wartości nie zawsze jest robot rozumiany jako kompletna maszyna. Może nim być mechanizm, architektura albo proces, dzięki któremu robot porusza się w określony sposób, odzyskuje równowagę lub współpracuje z innymi urządzeniami. Według Daviesa firmy, które zbyt długo zwlekają z ochroną takich rozwiązań, mogą utracić swobodę korzystania z własnych kluczowych mechanizmów.
Przykładem jest pozew złożony przez Boston Dynamics przeciwko Ghost Robotics w 2022 r. Spór dotyczył naruszenia technologii odpowiadającej za sposób, w jaki robot odzyskuje sprawność po upadku. Firmy rozwiązały spór w 2025 r., ale materiał nie podaje warunków porozumienia.
Jeszcze trudniejsze pytania pojawiają się w robotyce roju. Efekt techniczny może tam wynikać ze współdziałania wielu maszyn, mimo że żadna z nich nie potrafi samodzielnie osiągnąć takiego zachowania. Europejski Urząd Patentowy wskazywał, że zakres roszczeń może w takich przypadkach wymagać opisania poszczególnych urządzeń, całego systemu oraz sposobu interakcji. W niektórych sytuacjach ochrona może być ograniczona do konkretnej kombinacji tych elementów.
Kiedy patentować, a kiedy chronić tajemnicę
Patent oznacza publikację rozwiązania. Z tego powodu nie każdą wartościową technologię należy ujawniać w zgłoszeniu. Proces produkcyjny lub metoda kalibracji, których nie da się łatwo odtworzyć na podstawie gotowego robota, mogą pozostać tajemnicą przedsiębiorstwa. W technologiach obronnych publikacja może dodatkowo ujawnić konkurentom i potencjalnym przeciwnikom, jaki problem firma rozwiązała.
- Patent może być właściwy, gdy rozwiązanie znajduje się w gotowym produkcie i konkurent może je odtworzyć.
- Tajemnica może być skuteczniejsza, gdy proces działa wewnątrz firmy i trudno go rozpoznać na podstawie produktu.
- Znaczenie ma wrażliwość technologii, szczególnie w rozwiązaniach dla obronności.
- Decyzję trzeba podjąć wcześnie, zanim konkurent zabezpieczy rozwiązanie istotne dla działania robota.
Mechanizm umożliwiający szybszy, dokładniejszy lub bardziej efektywny ruch zwykle trudno utrzymać w tajemnicy po rozpoczęciu sprzedaży maszyny. W takim przypadku patent może zapewnić okres wyłączności na wykorzystanie rozwiązania. Davies podkreśla jednak, że strategia nie powinna polegać na automatycznym patentowaniu każdego komponentu.
Jak wskazać jeden lub dwa kluczowe wynalazki
Startup robotyczny może zużyć znaczną część czasu zespołu inżynierskiego, próbując opisać i zgłosić wszystkie elementy produktu. W tym samym czasie konkurent może jako pierwszy zabezpieczyć pojedynczy mechanizm mający największe znaczenie. Proponowane podejście polega więc na wskazaniu jednego lub dwóch rozwiązań, bez których skopiowanie funkcji robota byłoby rzeczywiście trudne.
Materiał opisuje przykład londyńskiego startupu KAIKAKU, który rozwija roboty do składania posiłków. Kluczowym problemem nie było samo przeniesienie miski, lecz wykonanie tej czynności szybko i bez rozsypywania zawartości. Odpowiadał za to centralny mechanizm ruchu. Według Daviesa rozwiązanie było wystarczająco nowe i ważne dla pracy robota, aby stać się jednym z głównych patentów firmy.
Tak wybrane patenty mają chronić źródło przewagi, a nie całą maszynę w każdym możliwym wariancie. Liczy się znaczenie wynalazku dla produktu oraz trudność zastąpienia go innym rozwiązaniem, a nie sama liczba zgłoszeń w portfelu.
Jak utrudnić konkurencji obejście ochrony
Po zabezpieczeniu najważniejszych wynalazków firma może rozbudować wokół nich szerszą ochronę. Dodatkowe patenty powinny obejmować architektury i rozwiązania, które pozwalają wykorzystać główny mechanizm w produkcie. Ich zadaniem jest utrudnienie konkurentowi zaprojektowania alternatywy omijającej podstawowy patent.
Powstaje w ten sposób układ warstwowy. Kilka patentów chroni bezpośrednie źródło przewagi, a kolejne zwiększają koszt opracowania rozwiązania zastępczego. Taki portfel może także poprawić pozycję firmy w rozmowach o licencjach, inwestycji, partnerstwie lub przejęciu.
Artykuł przywołuje ostrzeżenie szefa własności intelektualnej RoboSense, według którego liczba sporów patentowych w robotyce może rosnąć podobnie jak w branży smartfonów w latach 2010. Dla startupów problemem pozostaje koszt postępowań. Mniejsze firmy rzadko dysponują budżetem porównywalnym z dużymi producentami, dlatego ochronę powinny projektować od początku działalności, a nie dopiero po pierwszych rundach finansowania.
Ile kosztuje ochrona i gdzie może pomóc AI
Według danych podanych w materiale prawidłowo przygotowane i prowadzone pojedyncze zgłoszenie europejskie kosztuje od 13 000 do 18 000 euro lub więcej, po uwzględnieniu wynagrodzenia rzecznika patentowego. Ochrona 3 lub 4 kluczowych wynalazków wraz z dodatkowymi patentami obronnymi może więc stać się dużym obciążeniem dla startupu na wczesnym etapie.
Davies wskazuje, że AI może ograniczyć nakład pracy potrzebny na dokumentowanie rozwiązania, analizę i przygotowanie projektu zgłoszenia. Wykwalifikowany rzecznik patentowy powinien następnie sprawdzić materiał, dopracować go i wziąć odpowiedzialność za ostateczną treść. Według autora takie połączenie automatyzacji z pracą specjalisty może przyspieszyć proces zgłoszenia nawet o 70%. Źródło nie przedstawia jednak metodologii tego wyliczenia ani porównania całkowitych kosztów.
Wnioskiem z analizy nie jest dążenie do jak największej liczby patentów. Firma powinna ważyć ich znaczenie, oddzielić technologie przeznaczone do publikacji od tych, które pozostaną tajemnicą, a następnie zabezpieczyć rozwiązania trudne do zastąpienia.
Dla polskich producentów robotów i integratorów planujących ochronę na rynku europejskim oznacza to potrzebę włączenia strategii IP do prac nad produktem. Koszty zgłoszeń oraz możliwy zakres ochrony trzeba zestawić z ryzykiem odtworzenia mechanizmu przez konkurencję. Narzędzia AI mogą wspierać przygotowanie dokumentacji, ale zgodnie z opisanym modelem nie zastępują oceny i odpowiedzialności rzecznika patentowego.
